SoH (State of Health, stan zdrowia baterii) to miara zużycia magazynu: zwykle stosunek pojemności, którą bateria ma dziś, do pojemności, którą miała jako nowa, w procentach. Magazyn 10 kWh z SoH 85% mieści już tylko 8,5 kWh. Gdy SoC mówi, ile jest w baterii teraz, SoH mówi, jak duży jest sam zbiornik.
Co obniża SoH
Ogniwa litowo-jonowe tracą pojemność na dwa sposoby: z każdym cyklem ładowania i rozładowania oraz po prostu z upływem czasu (starzenie kalendarzowe). Szybciej starzeją się, gdy:
- pracują w wysokiej temperaturze (Battery University traktuje powyżej 30 °C jako temperaturę podwyższoną),
- długo stoją w wysokim stanie naładowania,
- są głęboko rozładowywane (DoD) i obciążane dużym prądem (C-rate),
- są ładowane w mrozie, co w ogniwach litowych powoduje osadzanie metalicznego litu.
Jak szybko to idzie w domu? HTW Berlin cytuje pomiary magazynów zainstalowanych w 2015 roku: traciły średnio 2-3 punkty procentowe pojemności użytkowej rocznie, a nowsze systemy starzeją się wolniej.
Skąd wziąć SoH swojego magazynu
SoH liczy BMS, a aplikacja pokazuje go albo nie. To szacunek, nie pomiar. Battery University przestrzega, że BMS potrafi wystawić baterii dobrą ocenę, choć ta straciła połowę pojemności. Najpewniejszy test to pełny cykl: naładować do 100%, rozładować do dolnej granicy przy umiarkowanej mocy i porównać oddane kWh z pojemnością użytkową z karty.
W UE zmienia się to przepisami. Rozporządzenie (UE) 2023/1542 wymaga, by od 18 sierpnia 2024 roku BMS stacjonarnych magazynów energii przechowywał aktualne dane potrzebne do ustalenia stanu zdrowia, a nabywca baterii miał do nich dostęp tylko do odczytu. Załącznik VII wymienia dla magazynów stacjonarnych:
- pozostałą pojemność,
- w miarę możliwości pozostałą pojemność rzeczywistą,
- w miarę możliwości pozostałą sprawność całkowitą (round-trip),
- zmiany współczynnika samorozładowania,
- w miarę możliwości opór omowy.
Od 18 lutego 2027 roku magazyny powyżej 2 kWh mają też mieć elektroniczny paszport baterii, w którym znajdą się m.in. dane o stanie zdrowia.
SoH a gwarancja
Gwarancja na magazyn to zwykle obietnica konkretnego SoH po określonym czasie albo po przepływie określonej ilości energii. HTW Berlin pisze, że w Niemczech producenci często gwarantują 80% pojemności po 10 latach. Sprawdź w warunkach:
- czy procent dotyczy pojemności użytkowej, czy nominalnej,
- czy gwarancja wygasa wcześniej po przekroczeniu limitu przepływu energii (MWh) lub cykli,
- jakie są wymagania: rejestracja, stałe połączenie z internetem, temperatura pracy.
Spadek SoH poniżej progu gwarancyjnego nie zawsze oznacza automatycznie wymianę. Producent może wymagać, by jednocześnie nie przekroczono limitu przepływu energii.
Źródła
- Battery University, BU-908: Battery Management System (BMS)
- Battery University, BU-808: How to Prolong Lithium-based Batteries
- Battery University, BU-410: Charging at High and Low Temperatures
- Tesla, Powerwall 3 Datasheet (UK): warunki gwarancji
- HTW Berlin, Stromspeicher-Inspektion 2026 (PDF)
- Rozporządzenie (UE) 2023/1542 w sprawie baterii (art. 14, art. 77, załącznik VII), EUR-Lex