Kąt nachylenia to kąt między modułem a poziomem (0° to moduł leżący płasko, 90° to moduł na pionowej ścianie). Azymut to kierunek, w który moduł jest zwrócony: południe, wschód, zachód albo coś pomiędzy. Razem decydują, ile światła dociera do modułu w ciągu roku i jak produkcja rozkłada się w ciągu dnia.
Co jest optymalne w Polsce
Dla Warszawy kalkulator PVGIS wskazuje optimum przy nachyleniu 39° i azymucie praktycznie na południe, z uzyskiem około 1052 kWh z każdego kWp rocznie (domyślne 14% strat). Dla innych dużych miast optymalne nachylenie wychodzi 39-41°. Ważniejsze od samego optimum jest jednak to, jak łagodnie wydajność spada wokół niego.
Uzysk w kWh/kWp rocznie dla Warszawy według PVGIS (moduły na stałe, domyślne straty):
| Nachylenie | Południe | Płd.-wschód | Płd.-zachód | Wschód | Zachód | Północ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 0° (płasko) | 876 | 876 | 876 | 876 | 876 | 876 |
| 15° | 984 | 953 | 946 | 868 | 859 | 732 |
| 30° | 1042 | 991 | 978 | 847 | 828 | 584 |
| 45° | 1048 | 987 | 967 | 805 | 781 | 442 |
| 60° | 1000 | 936 | 911 | 736 | 713 | 329 |
| 90° (ściana) | 749 | 708 | 681 | 528 | 514 | 187 |
Co z tego wynika:
- Dach południowy o nachyleniu od 30 do 45° traci względem optimum najwyżej około 1%. Nie trzeba podnosić modułów na dodatkowych stelażach.
- Dach wschodni lub zachodni o nachyleniu 15° daje ponad 80% tego, co dach południowy pod optymalnym kątem. Przy układzie wschód-zachód produkcja rozkłada się na rano i popołudnie, co sprzyja autokonsumpcji i zmniejsza clipping.
- Połać północna ma sens tylko przy małym nachyleniu: przy 15° to wciąż około 70% optimum, przy 45° już tylko około 42%.
- Pionowa ściana południowa daje około 70% optimum, ale latem mniej, a zimą relatywnie więcej, i nie zalega na niej śnieg.
Kąt a inne czynniki
Większe nachylenie pomaga zsuwać się śniegowi i pozwala deszczowi lepiej zmywać kurz, ale zwiększa obciążenie wiatrem i odległości między rzędami na dachu płaskim (rzędy dalej od siebie, żeby się nie cieniowały). Na dachu płaskim często wybiera się więc mniejsze nachylenie i więcej modułów zamiast mniejszej liczby modułów pod optymalnym kątem. Przy modułach bifacjalnych liczy się też wysokość nad podłożem i albedo.
Trackery, czyli konstrukcje obracające moduły za słońcem, zmieniają azymut i nachylenie przez cały dzień. Na domowych dachach praktycznie się ich nie stosuje: moduł montuje się raz, w orientacji połaci.
Aby sprawdzić swój dach, wpisz jego nachylenie i azymut do PVGIS, a wynik w kWh/kWp przenieś do kalkulatora ROI. Jak dużo modułów zmieści się na połaci, pokazuje wizualizacja poniżej.
Ile modułów zmieści się na małym dachu
Ustaw dach, margines i rozmiar modułu, obróć moduły, dodaj komin i przeciągnij go, a siatka wypełni dach w skali.
Jak to jest liczone
Liczenie to reguła selektora modułów do dachu: moduły w prostej siatce, wszystkie pionowo albo wszystkie poziomo, w rzędzie krawędź w krawędź (szczeliny na klemy, kilka milimetrów, są pomijane), rzędy w górę połaci rozdzielone odstępem między rzędami, a margines przy krawędzi wolny ze wszystkich czterech stron. Pionowo znaczy, że długość modułu biegnie w górę połaci. Moduły w rzędzie = floor(szerokość użytkowa / szerokość modułu w poprzek), rzędy = floor((wysokość użytkowa + odstęp) / (wysokość modułu + odstęp)).
Siatka jest rysowana na środku szerokości dachu i zaczyna się od marginesu przy okapie. Moduł, który nachodzi na komin, wypada, a reszta zostaje na miejscu; rysunek nie przestawia siatki wokół komina, co projektant czasem potrafi, przesuwając rząd. Narysuj komin z odstępem, jakiego wokół niego potrzebuje twój instalator.
Moc łączna to liczba modułów razy moc znamionowa, a udział pokrytego dachu to powierzchnia modułów podzielona przez powierzchnię całego dachu. Rekomendacja sprawdza każdy z pięciu popularnych rozmiarów w obu ułożeniach na tym samym dachu i z tym samym kominem i wybiera ten z największą liczbą kWp. Pomija odstępy przeciwpożarowe poza marginesem, mieszane ułożenia, dachy inne niż prostokąt i własne zasady rozstawu systemu montażowego.
Model poglądowy, nie pomiar.