Autokonsumpcja to udział energii wyprodukowanej przez instalację PV, który zużywasz od razu w domu, zanim trafi do sieci. Liczy się ją jako energię zużytą na miejscu podzieloną przez całą produkcję. Według Fraunhofer ISE (na podstawie badań HTW Berlin) gospodarstwa domowe bez magazynu osiągają 20-40% zależnie od wielkości instalacji: im większa instalacja względem zużycia, tym mniejszy procent.
Dlaczego w net-billingu to najważniejsza liczba
Kilowatogodzina zużyta na miejscu oszczędza pełną cenę z rachunku: energię, zmienne opłaty dystrybucyjne i podatki. Kilowatogodzina oddana do sieci zamienia się tylko w wartość rynkową razy 1,23 na depozycie prosumenckim, a dystrybucję za energię odebraną później i tak płacisz.
Przykład z danych publicznych (stan na październik 2026): sama energia w taryfach sprzedawców z urzędu dla gospodarstw domowych kosztuje w 2026 r. średnio 495,16 zł/MWh netto, a energia oddana w czerwcu 2026 r. przy rozliczeniu RCEm była warta 273,20 zł/MWh, po pomnożeniu przez 1,23 około 336 zł/MWh. Różnica rośnie jeszcze o dystrybucję i VAT, których nadwyżka oddana do sieci nie pokrywa. W systemie opustów autokonsumpcja też się opłaca, bo za każdą oddaną kilowatogodzinę odbierasz z sieci tylko 0,7-0,8 kWh.
Autokonsumpcja a autarkia
To dwa różne wskaźniki i łatwo je pomylić:
- autokonsumpcja: jaka część produkcji zostaje w domu,
- autarkia (samowystarczalność): jaka część zużycia pochodzi z własnej instalacji.
Większa instalacja podnosi autarkię, ale obniża autokonsumpcję, bo latem rośnie nadwyżka, której dom nie zużyje. Dlatego moc warto dobierać do rocznego zużycia, a nie do wielkości dachu.
Ile modułów na twoje zużycie
Ustaw roczne zużycie, uzysk w twojej lokalizacji i moduł, a zobaczysz potrzebną moc, liczbę modułów i zajętą powierzchnię dachu oraz roczną produkcję miesiąc po miesiącu na tle zużycia.
Jak to jest liczone
Potrzebna moc = roczne zużycie × docelowy udział / (uzysk jednostkowy × (1 - dodatkowe straty)). Moduły = potrzebna moc / moc znamionowa, zaokrąglone w górę do całego modułu, więc instalacja zawsze kończy się na potrzebnej mocy albo trochę powyżej. Moc zainstalowana = moduły × moc znamionowa; powierzchnia dachu = moduły × powierzchnia modułu; produkcja = moc zainstalowana × uzysk po stratach.
Trzy lokalizacje to wartości PVGIS 5.3 dla 1 kWp modułów krystalicznych, wolnostojących, pod optymalnymi stałymi kątami, ze stratami systemu PVGIS 14%, ze źródeł artykułu. Ich uzyski zawierają już te straty; suwak dodatkowych strat jest dla dachu skierowanego poza optimum albo zacienionego (dach wschodni o nachyleniu 35 stopni w Warszawie to około 21%). Weź z PVGIS wartość dla własnego dachu i ją wpisz.
Miesiące dzielą roczną produkcję według miesięcznych udziałów PVGIS dla lokalizacji, a zużycie rozkłada się równo na dwanaście miesięcy. Oba założenia to uproszczenia: prawdziwy dom zużywa więcej zimą, a pogoda prawdziwego roku przesuwa słupki o kilka procent. Model nie liczy autokonsumpcji, eksportu, magazynu energii, starzenia się modułów ani powierzchni dachu traconej na marginesy i odstępy między rzędami; powierzchnia dachu to powierzchnia samych modułów.
Model poglądowy, nie pomiar.
Jak ją podnieść
- Magazyn energii przesuwa nadwyżkę z południa na wieczór; w pomiarach Fraunhofer ISE w trzech domach z pompą ciepła, instalacją PV i baterią autokonsumpcja wyniosła 40-83%, a w trzech bez baterii 22-37% (mała próba, ale kierunek jest wyraźny).
- Przesuwanie odbiorników na godziny produkcji: pralka, zmywarka, podgrzewanie wody, ładowanie samochodu.
- Pompa ciepła i bojler z grzałką sterowaną nadwyżką PV zamieniają energię na ciepło, które da się przechować taniej niż prąd.
- Orientacja wschód-zachód rozkłada produkcję na rano i popołudnie, bliżej godzin, w których dom zużywa energię (kąt nachylenia i azymut).
- System zarządzania energią (HEMS) w falowniku hybrydowym albo osobnym sterowniku włącza odbiorniki przy nadwyżce.
Ile realnie zyskasz na każdym z tych kroków, policzysz na swoich danych godzinowych w kalkulatorze net-billingu z magazynem; jak operator sumuje fazy, wyjaśnia bilansowanie godzinowe.
Źródła
- Fraunhofer ISE, Aktuelle Fakten zur Photovoltaik in Deutschland (wersja z 20.08.2026), rozdz. o zużyciu własnym (20-40% bez magazynu)
- Fraunhofer ISE, WP-QS im Bestand, raport końcowy (pomiary autokonsumpcji z magazynem i bez)
- URE, taryfy na sprzedaż i dystrybucję energii elektrycznej na 2026 r. (495,16 zł/MWh)
- PSE, RCEm - Rynkowa miesięczna cena energii elektrycznej
- Ustawa o odnawialnych źródłach energii, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 68 (art. 4, 4c)