Prosument (producent i konsument naraz) to w polskim prawie odbiorca końcowy, który wytwarza energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł na własne potrzeby w mikroinstalacji, czyli instalacji do 50 kW przyłączonej do sieci poniżej 110 kV (art. 2 pkt 19 i 27a ustawy o OZE). Firma też może nim być, o ile produkcja energii nie jest jej przeważającą działalnością. Nadwyżkę oddaje do sieci i rozlicza ze sprzedawcą w net-billingu albo w systemie opustów.
Trzy rodzaje prosumentów
- Prosument energii odnawialnej: klasyczny dom albo firma z instalacją na własnym dachu lub działce, za własnym licznikiem.
- Prosument zbiorowy: mieszkańcy budynku wielolokalowego dzielą produkcję wspólnej instalacji według udziałów z umowy. Na koniec 2025 r. URE odnotował tylko 6 takich mikroinstalacji.
- Prosument wirtualny (od 2 lipca 2025 r.): instalacja stoi w innym miejscu niż punkt poboru, np. na cudzym gruncie, a prosument rozlicza swój udział w jej produkcji (art. 2 pkt 27b). Do końca 2025 r. powstały 272 takie instalacje o łącznej mocy 1,734 MW.
Polska w liczbach
Według raportu Prezesa URE na koniec 2025 r. do sieci było przyłączonych 1 636 673 mikroinstalacji o mocy niemal 13,9 GW, z czego 99,9% to fotowoltaika. Prosumentów było 1 612 450; ich instalacje miały 13 101,54 MW i wprowadziły do sieci 8,680 TWh energii.
Prawa i obowiązki
- Zgłoszenie zamiast warunków przyłączenia. Mikroinstalację przyłącza się na podstawie zgłoszenia do operatora sieci (art. 7 ust. 8d4 Prawa energetycznego), a nie wniosku o wydanie warunków przyłączenia.
- To nie jest działalność gospodarcza. Wytwarzanie i oddawanie energii przez prosumenta, który nie jest przedsiębiorcą, nie stanowi działalności gospodarczej (art. 4 ust. 8 ustawy o OZE).
- Rozliczenie ze sprzedawcą zobowiązanym. Prosument, który kupuje energię od sprzedawcy alternatywnego, ma prawo przejść do sprzedawcy zobowiązanego (z urzędu) i korzystać u niego z net-billingu (art. 4c ust. 8).
- Ujemne ceny. Sprzedawca może poprosić o zgodę na zdalne wyłączanie instalacji, gdy RCE jest ujemna; prosument płaci wtedy połowę kosztu urządzeń sterujących. Kto się nie zgodzi, może być rozliczany bez zastępowania ujemnej ceny zerem (art. 4b ust. 12-17).
Dla prosumenta najważniejszym wskaźnikiem jest autokonsumpcja: im więcej energii z dachu zużywa na miejscu, tym mniej zależy od ceny, po jakiej sieć wycenia nadwyżkę. Wielkość instalacji dobierzesz do zużycia z pomocą wizualizacji poniżej.
Ile modułów na twoje zużycie
Ustaw roczne zużycie, uzysk w twojej lokalizacji i moduł, a zobaczysz potrzebną moc, liczbę modułów i zajętą powierzchnię dachu oraz roczną produkcję miesiąc po miesiącu na tle zużycia.
Jak to jest liczone
Potrzebna moc = roczne zużycie × docelowy udział / (uzysk jednostkowy × (1 - dodatkowe straty)). Moduły = potrzebna moc / moc znamionowa, zaokrąglone w górę do całego modułu, więc instalacja zawsze kończy się na potrzebnej mocy albo trochę powyżej. Moc zainstalowana = moduły × moc znamionowa; powierzchnia dachu = moduły × powierzchnia modułu; produkcja = moc zainstalowana × uzysk po stratach.
Trzy lokalizacje to wartości PVGIS 5.3 dla 1 kWp modułów krystalicznych, wolnostojących, pod optymalnymi stałymi kątami, ze stratami systemu PVGIS 14%, ze źródeł artykułu. Ich uzyski zawierają już te straty; suwak dodatkowych strat jest dla dachu skierowanego poza optimum albo zacienionego (dach wschodni o nachyleniu 35 stopni w Warszawie to około 21%). Weź z PVGIS wartość dla własnego dachu i ją wpisz.
Miesiące dzielą roczną produkcję według miesięcznych udziałów PVGIS dla lokalizacji, a zużycie rozkłada się równo na dwanaście miesięcy. Oba założenia to uproszczenia: prawdziwy dom zużywa więcej zimą, a pogoda prawdziwego roku przesuwa słupki o kilka procent. Model nie liczy autokonsumpcji, eksportu, magazynu energii, starzenia się modułów ani powierzchni dachu traconej na marginesy i odstępy między rzędami; powierzchnia dachu to powierzchnia samych modułów.
Model poglądowy, nie pomiar.
Źródła
- Ustawa o odnawialnych źródłach energii, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 68 (art. 2 pkt 19, 27a, 27b, art. 4, 4b, 4c)
- URE, Raport: w Polsce mamy już ponad 1,6 mln mikroinstalacji OZE (dane na koniec 2025 r.)
- URE, Raport dotyczący energii elektrycznej wytworzonej z OZE w mikroinstalacji (art. 6a ustawy o OZE)
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Zobacz, jak i dlaczego warto zostać prosumentem