System opustów (net-metering) to rozliczenie prosumenta w kilowatogodzinach: sieć działa jak magazyn, do którego oddajesz nadwyżkę, a później odbierasz jej część bez opłaty za energię i bez opłat dystrybucyjnych zależnych od zużycia. Z instalacji do 10 kW odbierasz 0,8 kWh za każdą oddaną kilowatogodzinę, z większej 0,7 kWh (art. 4 ust. 1 ustawy o OZE). Korzystają z niego mikroinstalacje przyłączone do 31 marca 2022 r. albo zgłoszone do tego dnia kompletnym wnioskiem; nowe instalacje rozliczają się w net-billingu (stan na październik 2026).
Zasady w liczbach
- Proporcja 1 do 0,8 albo 1 do 0,7 zależy od łącznej mocy zainstalowanej mikroinstalacji: granica to 10 kW.
- 12 miesięcy na odbiór. Nieodebrana nadwyżka przechodzi na kolejne okresy rozliczeniowe, ale najwyżej na 12 miesięcy od miesiąca, w którym trafiła do sieci; najpierw schodzi energia najstarsza (art. 4 ust. 5 i 5a). Po tym czasie dysponuje nią sprzedawca (art. 4 ust. 11 pkt 1).
- 15 lat. Prawo do opustów liczy się od pierwszej kilowatogodziny wprowadzonej do sieci. Przejście na net-billing skraca je o czas już wykorzystany na opustach (art. 4 ust. 1b).
- Bilans godzinowy. Tak jak w net-billingu, pobór i oddanie są najpierw sumowane wektorowo ze wszystkich faz w każdej godzinie (art. 4 ust. 2b), więc liczy się nadwyżka po tym bilansie, a nie wskazania każdej fazy osobno.
- Opłaty stałe zostają. Opust zdejmuje opłatę za energię i opłaty dystrybucyjne zależne od ilości energii (art. 4 ust. 4), ale nie opłaty stałe, abonamentowe i mocową.
Zostać czy przejść na net-billing?
Przejście jest dobrowolne i jednokierunkowe: oświadczenie składasz sprzedawcy najpóźniej 21 dni przed początkiem kwartału, a nowe zasady obowiązują od pierwszego dnia tego kwartału. Powrotu na opusty nie ma (art. 4d ust. 1).
Opusty są korzystne, gdy oddajesz latem dużo, a odbierasz zimą, bo sieć oddaje ci kilowatogodziny niezależnie od tego, ile w danej chwili są warte na rynku. Net-billing może się opłacić, gdy:
- większość energii zużywasz na miejscu i niewiele oddajesz,
- chcesz dotacji na magazyn energii: w programie Przydomowe Magazyny Energii część 2 limit wynosi 16 tys. zł dla rozliczanych w net-billingu (także po przejściu z opustów) i 8 tys. zł dla opustów (stan na październik 2026, więcej w haśle Mój Prąd),
- masz nadwyżki, które i tak przepadają po 12 miesiącach.
Zanim złożysz oświadczenie, porównaj oba warianty na swoich danych godzinowych w kalkulatorze net-billingu i przeczytaj o bilansowaniu godzinowym.
Źródła
- Ustawa o odnawialnych źródłach energii, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 68 (art. 4 ust. 1, 1b, 2b, 4, 5, 11, art. 4d)
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Nowy system rozliczania, tzw. net-billing, od 1 kwietnia 2022 r. dla nowych prosumentów
- Energa Obrót, Net-billing: przejście z systemu opustów, termin oświadczenia
- NFOŚiGW, Program priorytetowy Przydomowe Magazyny Energii, część 2 (limity dotacji)