TOPCon (Tunnel Oxide Passivated Contact) to ogniwo krzemowe, w którym pod tylnym kontaktem leży bardzo cienka warstwa tlenku krzemu, grubości rzędu jednego-dwóch nanometrów, a na niej warstwa domieszkowanego polikrzemu. Nośniki przechodzą przez tlenek tunelowo, a metal nie dotyka krzemu bezpośrednio, więc na tylnym kontakcie ginie ich znacznie mniej niż w PERC. Ogniwa TOPCon wytwarza się na krzemie typu n.
Jak TOPCon zdobył rynek
Nazwę i pierwsze ogniwo tego typu przedstawił w 2013 roku Fraunhofer ISE, który ogłosił wtedy sprawność 24% dla ogniwa z takim tylnym kontaktem. Dekadę później TOPCon wyparł PERC z fabryk, w dużej mierze dlatego, że istniejące linie produkcyjne dało się rozbudować o kilka dodatkowych kroków zamiast budować je od zera. Według 17. edycji raportu ITRPV w 2025 roku TOPCon miał około 75% produkcji ogniw krystalicznych, PERC około 14%, a HJT około 5%. ITRPV przewiduje, że TOPCon pozostanie technologią wiodącą przez następną dekadę.
W bazie PV Index moduły TOPCon to 40% wszystkich modeli. Tabela poniżej zestawia je z innymi technologiami.
| Technologia | Modele w bazie | Udział | Mediana mocy | Mediana sprawności | Mediana wsp. temp. Pmax |
|---|---|---|---|---|---|
| PERC | 4329 | 30% | 455 W | 20,8% | -0,35%/°C |
| TOPCon | 5767 | 40% | 525 W | 22,5% | -0,29%/°C |
| HJT | 702 | 5% | 605 W | 22,6% | -0,24%/°C |
| Back Contact | 495 | 3% | 500 W | 23,8% | -0,26%/°C |
| CdTe (cienkowarstwowe) | 51 | 0% | 470 W | 18,5% | -0,32%/°C |
Dane: baza PV Index (karty katalogowe producentów), stan na 11.11.2026. Mediany liczone z modeli, które podają daną wartość.
Co to daje na dachu
- Sprawność. Mediana sprawności modułów TOPCon w bazie to 22,5%. Mediana PERC wynosi 20,8%. Przy tej samej mocy moduł TOPCon zajmuje więc zwykle mniej miejsca.
- Upał. Mediana współczynnika temperaturowego mocy TOPCon to -0,29%/°C. Dla PERC to -0,35%/°C. Przy ogniwie nagrzanym do 55 °C, czyli 30 °C powyżej warunków STC, każda setna procenta różnicy we współczynniku to 0,3% mocy.
- Starzenie. Krzem typu n nie ma defektu bor-tlen, więc LID praktycznie nie występuje, a według raportu IEA PVPS z 2025 roku moduły TOPCon są też znacznie mniej podatne na LeTID niż wczesne PERC. Karty TOPCon zwykle obiecują mniejszy spadek mocy w pierwszym roku.
- Tył modułu. Ogniwo TOPCon zbiera światło z obu stron, dlatego duża część modułów tej technologii to konstrukcje dwustronne, często szkło-szkło.
Na co uważać
TOPCon ma swoje słabe punkty. W badaniu Fraunhofer ISE opublikowanym w 2025 roku 40% badanych komercyjnych modułów TOPCon straciło ponad 5% mocy po dawce promieniowania UV 60 kWh/m² w teście przyspieszonym, a część okazała się wrażliwa na wilgoć. Raport IEA PVPS podkreśla, że to problem rozwiązywalny, bo część modułów przechodzi takie testy bez strat, a wynik zależy od użytych materiałów, zwłaszcza enkapsulantu. Nie wiadomo jeszcze dokładnie, jak laboratoryjne straty przekładają się na pracę w terenie.
Praktyczny wniosek: między modułami TOPCon różnych producentów są realne różnice w trwałości, których nie widać w STC. Szukaj wyników testów rozszerzonych (UV, wilgoć i ciepło, PID) wykraczających poza IEC 61215 i czytaj warunki gwarancji na moc. Porównanie z PERC na danych z kart jest w artykule TOPCon czy PERC.
Źródła
- Fraunhofer ISE, komunikat z 2013: 24 Percent Efficient n-Type Silicon Solar Cell (TOPCon)
- Glunz i in., „Silicon-based passivating contacts: The TOPCon route”, Progress in Photovoltaics, 2023
- Przegląd technologicznych wariantów produkcji TOPCon, Solar Energy Materials and Solar Cells, 2021 (modernizacja linii PERC, grubość tlenku)
- TaiyangNews, ITRPV 17. edycja: udziały technologii ogniw w 2025 roku
- Gebhardt i in., „Reliability of Commercial TOPCon PV Modules - An Extensive Comparative Study”, Progress in Photovoltaics, 2025
- IEA PVPS Task 13, Degradation and Failure Modes in New Photovoltaic Cell and Module Technologies, 2025
- Fraunhofer ISE, Photovoltaics Report, wersja z 14 lipca 2026
